CẢNH BÁO: Một lượng lớn "spoiler" và "tự sướng" ở phía trước!
Tôi bắt đầu viết bài này sau khi hoàn thành được 3 route và đang "chơi" (tôi không biết nên dùng từ gì cho phù hợp, bởi lẽ tôi thấy phần lớn thời gian tôi chỉ đọc chứ có chơi gì) route của Lilly. Đây là lần đầu tôi tiếp cận visual novel, nên đối với thể loại này tôi chỉ là n00b, vì vậy chắc chắn sẽ dùng các thuật ngữ khá buồn cười, chưa kể vì vốn tiếng Anh chỉ ở mức trung bình trong khi vì nhiều lý do khác nhau, tôi không theo dõi kỹ nên nhận xét có thể thiếu hoặc không chính xác. Nhưng đó chẳng phải chuyện tôi quan tâm. Tôi viết bài này cũng như các bài tám linh tinh về anime hay game trước đây, chỉ nhằm thể hiện quan điểm bản thân và giải tỏa, chứ không phải nhằm thu hút hay thể hiện với ai. Hơn nữa, xét về độ nổi tiếng của blog với lác đác vài lượt xem trên tuần thì tôi tin chắc rằng hiếm có ai đọc bài này. Tuy nhiên, (vì blog không đặt ở trạng thái private nên) rồi sẽ có ngày có người tình cờ đọc được. Do đó, tôi cảm thấy vẫn phải nói phòng hờ trước. Ngoài ra, cách viết của tôi thường khá tràn lan, ít tập trung vào vấn đề chính nên đừng ai để ý đến cái tên bài, đơn giản tôi đặt ra để dễ phân biệt và quản lý mà thôi. Nghĩa là trong bài này có thể chỉ có một câu liên quan đến Katawa Shoujo (câu đầu tiên sau dòng "Cảnh báo"), còn lại chẳng ăn nhập gì.
Tôi là một người khá thực dụng, không thích dạng novel lãng mạn (thể loại yêu thích của tôi là phiêu lưu trinh thám như series Sherlock Holmes, các tác phẩm của Dan Brown hay Tom Clancy...; tôi thậm chí không đọc Harry Potter mặc dù em gái tôi là một fan của nó, [ít ra tôi là fan của phiên bản movie]), bên cạnh đó những năm gần đây tôi hầu như không có thời gian dành cho novel (nói đúng hơn hình như suốt mấy năm nay tôi chỉ đọc 1-2 novel hay gì đó, và lần cuối cách đây khá lâu, đến nỗi tôi thậm chí không nhớ được gì, và giờ nhắc lại, tôi nghi rằng tôi vẫn chưa đọc hết). Và tôi không tưởng tượng được việc mình sẽ ngồi hàng giờ trước máy tính để đọc novel (tôi thuộc trường phái cũ, vẫn thích đọc novel trên giấy hơn). Thế nên tôi không hứng thú với visual novel và gần như mù tịt về nó (tôi chỉ tình cờ tìm hiểu chút xíu vì thường
bắt gặp thuật ngữ này trong các tin tức liên quan đến anime, cũng như
nhiều anime mà tôi xem hoặc yêu thích có nguồn gốc từ VN, hoặc ngược
lại, nhưng chỉ đủ để biết nó là gì).
Vậy nên tôi không hề nghĩ mình sẽ đọc (/chơi) visual novel. Tôi cũng chưa từng nghe đến cái tên Katawa Shoujo cho đến ngày tình cờ đang dong buồm trên TPB tôi phát hiện ra một tên game dùng rōmaji giữa đống PC game mới được đăng. Tò mò tôi vào xem chi tiết (thú thật ban đầu tôi tưởng đó là eroge bị đăng lộn mục). Mô tả của torrent cho biết nó là một visual novel được phát hành hoàn toàn miễn phí (theo đúng nghĩa đen, bởi vì trên TPB cái gì lại không miễn phí!?), sử dụng ngôn ngữ tiếng Anh (mặc dù tôi không chắc nội dung theo phương Tây hay như của Nhật, nhưng cái tên cho thấy nhiều khả năng là giống visual novel của Nhật). Được biết, hôm đó cũng chính là ngày nó được chính thức phát hành (mặc dù người đăng không phải trong nhóm thực hiện). Nhìn vào cái dung lượng khiêm tốn của nó, cộng với một số chi tiết khác (tôi truy cập vào website chính thức và bắt gặp hình ảnh dễ thương của những heroine, lại được biết đây là một dự án hợp tác từ hàng tá netizen khắp thế giới, khởi xướng từ vài năm trước khiến tôi khá tò mò, bên cạnh đó giảm bớt một trở ngại làm tôi mất hứng thú với visual novel đó là rào cản ngôn ngữ [tôi biết có những visual novel được dịch sang tiếng Anh bởi fan hoặc chính thức, nhưng vì tôi không quan tâm nên trước giờ không chủ tâm tìm]), nên tôi cho rằng tải về thử qua cũng chẳng hại gì. Thế là tập tin cài đặt của nó nằm trên ổ cứng của tôi từ hôm đó.
Ngày 14-2 tôi không có việc gì làm. Nói cho đúng, tôi chẳng muốn làm gì. Bởi hôm đấy là SAD (Singles Awareness Day) mà (không hẳn là tôi quan tâm, mặc dù không khỏi chạnh lòng khi nghĩ đến "hiện trạng" của mình). Hôm sau không phải đi học cũng chẳng có bài tập để làm, trong khi đó tôi cảm thấy chẳng muốn chơi game, xem phim hay đọc sách (không phải novel), càng không có tâm trạng làm fansub hay việc tương tự. Bình thường tôi chẳng muốn đi ra ngoài nếu không có việc gì, hôm nay càng chẳng muốn đi chút nào, để khỏi thấy cảnh làm mình ghen tỵ hoặc bị mấy cô "gái bán hoa" mời mua... hoa. Sau khi lang thang trên Net như thường lệ, đâu đâu cũng bắt gặp chi tiết liên quan đến Valentine's Day, tôi nảy sinh ý nghĩ có lẽ chơi một vài mini game là một ý hay, vì nó chẳng cần phải tập trung hoặc tốn nhiều tâm trí, rồi sẽ đánh một giấc đến xế. Chưa hết, còn có thể giải phóng vài mini game đang chất đống trong ổ cứng (mặc dù nói thật dung lượng của toàn bộ chúng chẳng thấm gì so với mấy cái game mười mấy GB mà tôi vẫn chưa có thời gian rớ qua). Và trong lúc tìm một mini game đã tải về nhưng chưa chơi tôi thấy nó. Sao lại không thử nhỉ?
Không tốn nhiều thời gian cho việc cài đặt và vào giao diện chính, tôi duyệt thử phần tùy chỉnh xem có cần điều chỉnh gì không, thấy mặc định khá ổn tôi quay ra và Start. Mở đầu hơi bối rối vì tôi phát hiện mình chẳng biết chơi thế nào, trong game chẳng có mục nào hướng dẫn hay cấu hình các phím. Ít ra tôi biết được tôi có thể dùng chuột trái để đọc tiếp, và dường như nó chỉ cần có thế (sau này tất nhiên tôi đọc manual kèm theo và biết thêm các phím chức năng khác). Câu chuyện khởi đầu lôi cuốn tôi một chút (đặc biệt là nghĩ đến chuyện có cô gái chủ động bày tỏ...), nhưng nhanh chóng thấy chán vì chuyện xảy ra sau đó và hàng loạt dòng độc thoại của nhân vật chính làm tôi mất hứng. Tuy nhiên khi nhân vật chính được đề nghị chuyển đến học ở trường dành cho học sinh khuyết tật tôi bắt đầu quan tâm, cho rằng có lẽ đây là bước ngoặc chuyển biến mạnh mẽ cuộc đời của nhân vật cũng như câu chuyện, nghĩa là chuyện hấp dẫn đang chờ ở phía trước. Quả nhiên nhận định ấy không sai (hoặc ít ra theo tôi là không sai), và tôi không thể dứt ra được nó từ hôm đó cho đến nay.
(Xong phần mở đầu).
Tôi viết nhiều vì tôi không biết liệu còn có khi mình sẽ "chơi" visual novel nào nữa không (câu trả lời gần như là không) nên tôi muốn ghi lại hết trải nghiệm của mình với nó. Nó hấp dẫn và thú vị nhưng quá tốn thời gian (và tâm trí). Tôi dễ dàng bị cuốn theo cốt truyện, như thể hóa thân vào nhân vật trong truyện (có lẽ do phong cách anime dễ "appeal" với tôi), trong khi ngoài đời tôi đã luôn phải đối mặt với bao nhiêu vấn đề đau đầu. Mặc dù nó giúp tôi tạm thời thoát khỏi thực tại, tôi vẫn phải đón nhận nhiều cảm xúc đan xen, trăn trở, và khi trở lại với thực tại nhiều khi tôi không thể dứt ra được những cảm xúc đó. Phải mất một thời gian để tôi lấy lại cân bằng. Nói tóm lại, có thể đây là visual novel duy nhất mà tôi "chơi" trong một thời gian rất dài. (Có lẽ là cho đến khi tôi đọc tốt chữ Nhật và tự kiếm ra tiền để sở hữu một bản CLANNAD).
Trải nghiệm đầu tiên có lẽ bao giờ cũng gây ấn tượng mạnh nên có thể tôi đang đánh giá quá cao visual novel này. Nhưng nói đi rồi nói lại, tôi cho rằng với một sản phẩm nghiệp dư thì như thế hẳn là rất tuyệt rồi. Tôi tin rằng chắc chắn còn có nhiều visual novel hay hơn bản này nhiều (có thể nghĩ ngay đến CLANNAD), nhưng chẳng phải chuyện đáng bận tâm. Tôi chỉ biết rằng tôi đang "chơi" (tôi muốn dùng từ đọc hơn) game này, và vì đây là đánh giá và cảm nhận cá nhân nên chẳng cần phải lăn tăn làm gì cho mệt. Mà cũng chưa hẳn là đánh giá.
Diễn biến câu chuyện thường khá tự nhiên, các tình tiết được sắp xếp hợp lý, thắt nút và tháo nút đôi khi gây bất ngờ nhưng không mâu thuẫn. Good End thật đẹp, ngập tràn hạnh phúc và mang lại cảm giác rất mãn nguyện. Tính cách và hình tượng của các nhân vật (kể cả các nhân vật phụ) được xây dựng rất chi tiết tỷ mỉ, tạo nên dấu ấn riêng không hề lặp lại. Tạo hình của các heroine đều khá đáng yêu và phù hợp với tính cách cũng như mô tả của Hisao, mặc dù có vài chi tiết tôi không thích lắm. Chẳng hạn Lilly trông hơi "già", có thể hiểu một phần vì cô sở hữu khá nhiều gene của mẹ (người Scotland) nên trông khá "Tây" nhưng tôi vẫn cảm giác hình ảnh của cô chưa phù hợp lắm, tôi thích Lilly trong các event CG hơn. Ngược lại, Emi trong event CG quá loli! Về phần âm nhạc, tôi không biết nhận xét sao, tuy nhiên chúng thường phù hợp với tình huống và tạo cảm giác rất dễ chịu (và buồn ở những trường đoạn buồn). Không có nhận xét về âm thanh, mặc dù tôi cho rằng chúng hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình.
Trước khi đi vào trải nghiệm của từng route (hay arc) cụ thể, tôi sẽ nói về các vấn đề linh tinh khác, chẳng hạn xếp hạng 6 heroine theo một số tiêu chí:
- Độ dễ thương: Emi > Misha > Lilly > Hanako > Rin > Shizune. Nói về độ dễ thương thì tôi tin không ai có thể phủ nhận Emi là nhất. Misha có lẽ là ngang ngửa Emi, nếu không phải vì cô ấy chơi thân và thường đại diện cho Shizune. Tính tình quá e thẹn của Hanako khiến cho cô ấy ghi điểm kém hơn Lilly. Shizune bị xếp cuối vì mặc dù đôi lúc tỏ ra khá đáng yêu, cách làm việc độc đoán và chuyên quyền làm cô mất điểm khá nhiều.
- Sắc đẹp: Lilly > Hanako > Misha >= Emi > Shizune > Rin. Điểm này phụ thuộc khá nhiều vào gu thẩm mỹ của từng người, nhưng tôi cho rằng hầu hết đều công nhận vẻ đẹp của Lilly. Hanako đứng thứ hai có lẽ không hợp ý nhiều người, nhưng với tôi cô ấy sẽ rất xinh nếu không có những vết sẹo đó (và tôi thì chẳng quan tâm đến chúng). Misha và Emi đồng hạng. Misha có phần nhỉnh hơn bởi tôi thích kiểu tóc đặc trưng của cô ấy (cho tới khi cô cắt chúng đi, mặc dù khi đó cô vẫn dễ thương như thường) cho dù cô ấy hơi mập. Shizune được mô tả theo Hisao là xinh, và tôi cũng thừa nhận điều đó nhưng cô nàng vẫn đứng sau mấy heroine kia. Rin xếp cuối, nhưng không có nghĩa là cô ấy xấu.
- Tính cách: Rin > Lilly > Emi >= Shizune > Hanako > Misha. Tính cách lập dị của Rin thật sự "appeal" với tôi vì lý do cá nhân. Cũng theo đánh giá chủ quan, tôi thích tính cách dịu dàng mềm mỏng của Lilly. Emi và Shizune đồng hạng. Emi vui vẻ, hoạt bát, hòa đồng, hơi trẻ con, quyết tâm, tuy nhiên tính tình ương bướng thì không hay cho lắm. Shizune chăm chỉ, siêng năng, giỏi giang, quyết đoán nhưng thái độ cả quyền và tự cao tự đại không phải là điều tốt. Một lần nữa, tính nhút nhát, khép kín, mặc cảm tự ti của Hanako đã lấy của cô khá nhiều điểm mặc dù nét ngây thơ, hiền dịu bù lại một chút. Misha bị xếp cuối vì cô ấy không thể hiện tính cách rõ rệt ngoài vẻ vui vẻ, sôi nổi và năng động nhưng bị lấn át quá nhiều bởi phải làm thông dịch viên cho Shizune.
My most favourite girl: Rin.
Được biết route của Emi chỉ có 2 ending, và thú vị là không cần phải xem Bad End mà vẫn có thể unlock tất cả scene và event CG của riêng Emi. Nhân nói về việc này, tôi đúc kết như sau. Để unlock tất cả event CG của Hanako, cần cả Bad End và Good End, để unlock tất cả scene thì sẽ cần thêm Neutral End. Với Rin, chỉ cần Neutral End và Good End để unlock tất cả scene và event CG của Rin (tuy nhiên tôi cảm thấy cái mà người ta gọi là Neutral End còn buồn hơn Bad End). Lilly khá giống với Emi, chỉ có 2 ending và chỉ cần Good End cũng unlock hết scene và event CG. Shizune có 2 ending, cần cả hai để unlock tất cả scene và event CG dành cho Shizune và Misha.
Nói về các Bad End:Route của Emi là route duy nhất mà tôi không xem tất cả Ending. Sau 2 lần Good End (với các lựa chọn khác nhau) tôi đã unlock hết scene và event CG của Emi route nên không muốn xem Bad End. Tuy nhiên, tấm ảnh cuối cùng trong Gallery cần phải qua tất cả ending (bao gồm cả cái Worst End) nên tôi buộc phải xem Bad End của Emi route (mặc dù tôi không chắc là điều đó có đáng không nữa!) Vì xem Bad End sau Good End, tôi không giận lắm lời lẽ của Emi, mặc dù cũng không mấy dễ chịu vì lối suy nghĩ ấu trĩ đó. Với các route còn lại tôi luôn theo path tới Bad End trước. Bad End của Rin route chỉ là cái gì đó hơi hụt hẫng và không tạo nhiều cảm xúc mâu thuẫn và trăn trở như Neutral End (tôi cho rằng Bad End [Hisao bỏ mặc Rin] là Neutral End mới đúng, nó thậm chí chưa tới Act 4, nghĩa là tình cảm của Hisao đối với Rin lúc này chưa thật sự mãnh liệt). Bad End của Lilly route không hẳn là "bad", bởi vì Lilly và Hisao không chính thức chia tay, nhưng quả thật việc giữ mối quan hệ ở hai đầu thế giới như thế không dễ dàng, như người ta thường nói "xa mặt cách lòng", chưa kể Lilly đã chính thức định cư ở Scotland và ít có khả năng quay về Nhật nên cho dù họ giữ được tình cảm, Hisao phải sang Scotland sống nếu muốn tiến xa hơn. Bad End của Hanako route mới thực sự "bad", có cảm giác vừa giận vì mọi nỗ lực và lòng tốt bị phủ nhận, vừa thương vì những gì Hanako phải chịu đựng, vừa bất lực vì không còn cách nào cứu vãn mối quan hệ. Tôi không hẳn thấy "bad" về Bad End của Shizune route, đặc biệt sau khi bị sốc vì biết được sự thật về Misha. Tôi chỉ hứng thú với route này vì sự xuất hiện nhiều của Misha, nhưng sau sự kiện đấy thì thấy chán kinh khủng, tuy vậy tôi có phần tội nghiệp cho Shizune.
*Route của Emi:
Bởi vì không am hiểu về visual novel, tôi không biết nhiều về route (hay arc gì đó, giống như dating sim), tôi cũng chẳng để tâm đến, tôi chỉ muốn xem tiếp diễn biến. Tuy nhiên tôi dễ dàng đoán biết những lựa chọn trong visual novel sẽ ảnh hưởng lên các tình tiết về sau. Nhưng vì lần đầu không quan trọng nên tôi cứ chọn "đại" những tùy chọn mà tôi thấy thích hơn và theo đó sau Act 1 tôi rơi đúng vào route của Emi (có lẽ vì để vào được route của Emi chỉ phụ thuộc vào 2 lựa chọn [thật ra là 3 nếu ghi đủ điểm với Shizune] và 2 lựa chọn này đúng ngay ý tôi: Yes cho câu hỏi của anh y tá nhăn nhở và Go for it ở sân điền kinh).
Là một kẻ lười và ngại thể thao, route này làm cho tôi có chút khó chịu (đơn giản là vì tự cảm thấy hơi hổ thẹn). Tuy nhiên cô nàng heroine thì dễ thương không chịu được. Emi là một cô gái vui vẻ, hòa đồng và rất hoạt bát (chỉ đứng sau Misha nếu tính riêng 6 heroine), là một người kiên định và quyết tâm (vì thế cũng khá ương bướng). Mặc dù vậy cô hình như chỉ có một người bạn gọi là thân: Rin (thật ra sau này tôi được biết họ không thân như tôi tưởng). Mà hình như đây là điểm chung của cả 6 heroine: cho dù là người sôi nổi như Misha hay thân thiện dễ mến như Lilly, họ không có nhiều bạn thân, hay nói đúng hơn là chỉ có một (tất nhiên là không tính Hisao). Cô có một đôi mắt xinh đẹp mà Hisao mô tả là như mắt cún con, mỗi khi hờn hoặc tỏ vẻ hối lỗi thì đôi mắt ấy dễ làm nhũng lòng người. Emi sở hữu gương mặt dễ thương, hầu như lúc nào cũng xuất hiện với tóc hai bím, cộng thêm dáng vóc nhỏ bé và tính tình hơi trẻ con làm cô trông khá trẻ so với số heroine còn lại. Thật ra cô lớn tuổi nhất trong 6 heroine do cô phải ngưng học 1 năm vì tai nạn xe khi còn nhỏ. Tai nạn đó đã cướp đi một phần đôi chân của cô nhưng không vì thế mà làm cô từ bỏ ý định trở thành vận động viên điền kinh (môn chạy), theo ý nguyện của cha mình. Với ý chí quyết tâm, cô đã nhanh chóng học đi trên đôi chân giả và ở thời điểm trong truyện cô đã là thành viên đội điền kinh của trường và thậm chí còn giành giải nhất trong cuộc thi giao lưu điền kinh giữa hai trường, điều mà cô tự hào gọi mình là "fastest thing on no legs". Ngoài nét dễ thương, gương mặt Emi luôn thể hiện tinh thần vui vẻ lạc quan. Cô cũng là con người khá thẳng thắn và chủ động trong tình yêu (và còn rất táo bạo). Điểm trừ lớn nhất ở ngoại hình của Emi là bộ ngực nhỏ, mà theo Rin thì chẳng hơn ngực của Hisao là mấy!
Route của Emi nhìn chung là khá vui và thoải mái, mặc dù gần cuối làm tôi rất ư bực bội bởi sự vô lý của Emi. Có lẽ nếu là Hisao khi được đề nghị chia tay tôi sẽ đồng ý ngay. Tuy nhiên nhờ route này đã nhắc tôi một điều là tôi quá nóng nảy, hấp tấp và chưa biết cách làm chủ lý trí trước cơn giận. (Có lẽ vì thế mà tôi luôn tránh việc có thể làm mình nổi giận). Rõ ràng nếu là tôi, tôi đã đánh mất một điều quý giá trong đời chỉ vì không kiềm được cơn giận nhất thời. Lẽ ra tôi phải nghĩ đến chuyện Emi có nỗi khổ tâm riêng mà cô khó lòng giải bày, và với bản tính ương bướng cô ấy sẽ không phải là người xuống nước nhỏ trước. Dù sao thì rất may rằng những lựa chọn của tôi rơi vào đúng Good End.
*Route của Hanako:
Hài lòng với cái kết đẹp, tôi muốn tiếp tục với Hanako, bởi vì cô nàng này khá bí ẩn và mớ sẹo trên mặt và tay phải làm tôi hơi tò mò, và còn vì tôi cảm thấy cô ấy cũng rất xinh đẹp dễ thương (nếu không có những vết sẹo đó). Tuy nhiên tôi không biết lựa chọn thế nào thì sẽ đúng route của Hanako, và vì tôi là người thiếu kiên nhẫn (và cũng chẳng dư dả thời gian) tôi không muốn ngồi đó thử từng khả năng (cho dù visual novel này có hỗ trợ chức năng Skip thì vẫn tốn thời gian, hơn nữa các lựa chọn không độc lập nên số khả năng sẽ không nhỏ) nên tôi tìm trên Net. Không khó để tìm các tài liệu liên quan, thậm chí có cả lưu đồ (tuy rằng tôi phải mất chút thời gian để làm quen và hiểu ý nghĩa của lưu đồ nhưng sau khi đã hiểu thì mọi thứ trở nên rõ ràng, cũng nhờ tác giả lưu đồ khá kỹ tính).
Hanako là một cô gái rất nhút nhát, e thẹn, ngại tiếp xúc người lạ, có lẽ là kết quả của bản tính cộng với nỗi mặc cảm, tự ti về bề ngoài và quá khứ đau buồn của mình. Hoàn cảnh Hanako có lẽ là đáng thương nhất giữa 6 heroine. Một tai nạn bi thương lúc nhỏ đã khiến cô mất đi cha mẹ thân yêu (và điều này trở thành nỗi ám ảnh của cô mãi về sau), chỗ sẹo cũng từ đó mà ra. Vì không một họ hàng thân thích (điều này không được lý giải khiến tôi vẫn rất thắc mắc: người thân bỏ rơi cô hay không lẽ cha mẹ cô không còn người thân nào?) Hanako phải sống trong trại trẻ mồ côi. Dáng vẻ của cô khiến cô trở thành mục tiêu trêu chọc và bắt nạt của những đứa trẻ khác, và có lẽ cũng vì nó mà cô nằm số ít những đứa trẻ không được ai nhận nuôi. Điều này càng làm tăng thêm nỗi mặc cảm bản thân và càng làm cô sống khép kín hơn. Cô tự tạo nên một bức tường lớn ngăn cách cô với thế giới xung quanh. Phá vỡ được bức tường này thử thách lớn cho những ai muốn tiếp cận cô.
Những điều trên khiến cho sự hiện diện của cô như một kẻ vô hình, không ai để tâm và chú ý đến cô nhưng đối với cô đấy lại là chuyện tốt, nói cách khác cô muốn như thế, muốn rằng mình không tồn tại (ít nhất là theo nghĩa bóng). Cuộc sống của cô không biết sẽ ra sao nếu cô không may mắn gặp được người như Lilly. Lilly trở thành bạn thân (duy nhất) và cũng chẳng khác nào người thân (duy nhất) của Hanako. Thật ra, từ một góc nhìn nào đó, mối quan hệ giữa họ giống như mẹ con, mặc dù Lilly chỉ lớn hơn Hanako chừng nửa tuổi!
Tuy sở hữu tính cách như thế, Hanako không phải là con người lãnh cảm. Sâu trong thâm tâm cô còn là một đứa trẻ khao khát tình thương (thực chất, cô ấy có vẻ ngây thơ nhất trong 6 heroine, ngoài ra nếu tính kỹ tuổi cô đứng thứ hai sau Misha theo thứ tự từ nhỏ đến lớn [Shizune thứ ba, Rin thứ tư, Lilly thứ năm và Emi lớn tuổi nhất, riêng Hisao có lẽ xếp thứ sáu, chỉ nhỏ tuổi hơn Emi]). Có lẽ vì ít giao tiếp, mà chủ yếu hiểu sự đời qua các trang sách (một trong số ít sở thích của cô), đôi khi cô khá dại khờ, suy nghĩ có phần nông nổi và ấu trĩ. Mặc cho hoàn cảnh của mình, cô không thích sự thương hại và trở thành gánh nặng của người khác. Đây có lẽ cũng là lý do cô rất ngại đề cập đến chuyện quá khứ, càng không muốn chia sẻ hết tâm tư suy nghĩ cho người khác, kể cả với Lilly. Cô thu mình lại để chịu đựng nó hơn là tìm kiếm cái nhìn thương cảm, với suy nghĩ điều đó đồng nghĩa với việc người ta xem mình là "broken".
Route của Hanako gây cho tôi nhiều cảm xúc pha lẫn. Cũng như Hisao, tôi sẽ muốn tiếp cận, trở thành bạn và giúp đỡ cô ấy, nhưng ban đầu nó xuất phát từ lòng thương hại giữa con người với nhau hơn là dựa trên tình cảm gì đó chân thật. Với một người thiếu nhẫn nại như tôi, có lẽ tôi sẽ dễ dàng buông xuôi trong việc trở nên gần gũi hơn với cô ấy khi mà bức tường vô hình do cô ấy tự tạo ra để ngăn cách với thế giới xung quanh quá dày. Thêm nữa, có cảm giác rằng Hanako quá mỏng manh dễ vỡ mà bất cứ một sơ xuất nhỏ nào cũng có thể làm cô ấy tổn thương. Và tôi tuyệt đối không muốn làm một con người đáng tội nghiệp như thế bị tổn thương thêm nữa, nên nếu ngoài đời thật, Neutral End nhiều khả năng sẽ là lựa chọn của tôi. Nhưng Good End lại dạy cho tôi điều khác. Rằng nếu bạn thật sự muốn giúp người khác thì hãy dẹp cái tôi cá nhân qua một bên mà hãy suy nghĩ theo cách của họ, giúp họ theo cách mà họ cần chứ không phải cách mà bạn cho rằng họ cần. Và đôi khi không giúp chính là giúp. (Nó cũng nhắc tôi nhớ lại rằng có những lúc tôi chỉ muốn được ở một mình suy ngẫm về một chuyện không vui vừa xảy ra nhưng chẳng ai chịu để tôi yên, mặc dù tôi biết rằng họ chỉ có ý tốt và muốn giúp tôi). Ngoài ra Good End cũng thật sự cảm động.
*Route của Rin:
*Route của Lilly:
*Route của Shizune:
Tôi viết nhiều vì tôi không biết liệu còn có khi mình sẽ "chơi" visual novel nào nữa không (câu trả lời gần như là không) nên tôi muốn ghi lại hết trải nghiệm của mình với nó. Nó hấp dẫn và thú vị nhưng quá tốn thời gian (và tâm trí). Tôi dễ dàng bị cuốn theo cốt truyện, như thể hóa thân vào nhân vật trong truyện (có lẽ do phong cách anime dễ "appeal" với tôi), trong khi ngoài đời tôi đã luôn phải đối mặt với bao nhiêu vấn đề đau đầu. Mặc dù nó giúp tôi tạm thời thoát khỏi thực tại, tôi vẫn phải đón nhận nhiều cảm xúc đan xen, trăn trở, và khi trở lại với thực tại nhiều khi tôi không thể dứt ra được những cảm xúc đó. Phải mất một thời gian để tôi lấy lại cân bằng. Nói tóm lại, có thể đây là visual novel duy nhất mà tôi "chơi" trong một thời gian rất dài. (Có lẽ là cho đến khi tôi đọc tốt chữ Nhật và tự kiếm ra tiền để sở hữu một bản CLANNAD).
Trải nghiệm đầu tiên có lẽ bao giờ cũng gây ấn tượng mạnh nên có thể tôi đang đánh giá quá cao visual novel này. Nhưng nói đi rồi nói lại, tôi cho rằng với một sản phẩm nghiệp dư thì như thế hẳn là rất tuyệt rồi. Tôi tin rằng chắc chắn còn có nhiều visual novel hay hơn bản này nhiều (có thể nghĩ ngay đến CLANNAD), nhưng chẳng phải chuyện đáng bận tâm. Tôi chỉ biết rằng tôi đang "chơi" (tôi muốn dùng từ đọc hơn) game này, và vì đây là đánh giá và cảm nhận cá nhân nên chẳng cần phải lăn tăn làm gì cho mệt. Mà cũng chưa hẳn là đánh giá.
Diễn biến câu chuyện thường khá tự nhiên, các tình tiết được sắp xếp hợp lý, thắt nút và tháo nút đôi khi gây bất ngờ nhưng không mâu thuẫn. Good End thật đẹp, ngập tràn hạnh phúc và mang lại cảm giác rất mãn nguyện. Tính cách và hình tượng của các nhân vật (kể cả các nhân vật phụ) được xây dựng rất chi tiết tỷ mỉ, tạo nên dấu ấn riêng không hề lặp lại. Tạo hình của các heroine đều khá đáng yêu và phù hợp với tính cách cũng như mô tả của Hisao, mặc dù có vài chi tiết tôi không thích lắm. Chẳng hạn Lilly trông hơi "già", có thể hiểu một phần vì cô sở hữu khá nhiều gene của mẹ (người Scotland) nên trông khá "Tây" nhưng tôi vẫn cảm giác hình ảnh của cô chưa phù hợp lắm, tôi thích Lilly trong các event CG hơn. Ngược lại, Emi trong event CG quá loli! Về phần âm nhạc, tôi không biết nhận xét sao, tuy nhiên chúng thường phù hợp với tình huống và tạo cảm giác rất dễ chịu (và buồn ở những trường đoạn buồn). Không có nhận xét về âm thanh, mặc dù tôi cho rằng chúng hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình.
Trước khi đi vào trải nghiệm của từng route (hay arc) cụ thể, tôi sẽ nói về các vấn đề linh tinh khác, chẳng hạn xếp hạng 6 heroine theo một số tiêu chí:
- Độ dễ thương: Emi > Misha > Lilly > Hanako > Rin > Shizune. Nói về độ dễ thương thì tôi tin không ai có thể phủ nhận Emi là nhất. Misha có lẽ là ngang ngửa Emi, nếu không phải vì cô ấy chơi thân và thường đại diện cho Shizune. Tính tình quá e thẹn của Hanako khiến cho cô ấy ghi điểm kém hơn Lilly. Shizune bị xếp cuối vì mặc dù đôi lúc tỏ ra khá đáng yêu, cách làm việc độc đoán và chuyên quyền làm cô mất điểm khá nhiều.
- Sắc đẹp: Lilly > Hanako > Misha >= Emi > Shizune > Rin. Điểm này phụ thuộc khá nhiều vào gu thẩm mỹ của từng người, nhưng tôi cho rằng hầu hết đều công nhận vẻ đẹp của Lilly. Hanako đứng thứ hai có lẽ không hợp ý nhiều người, nhưng với tôi cô ấy sẽ rất xinh nếu không có những vết sẹo đó (và tôi thì chẳng quan tâm đến chúng). Misha và Emi đồng hạng. Misha có phần nhỉnh hơn bởi tôi thích kiểu tóc đặc trưng của cô ấy (cho tới khi cô cắt chúng đi, mặc dù khi đó cô vẫn dễ thương như thường) cho dù cô ấy hơi mập. Shizune được mô tả theo Hisao là xinh, và tôi cũng thừa nhận điều đó nhưng cô nàng vẫn đứng sau mấy heroine kia. Rin xếp cuối, nhưng không có nghĩa là cô ấy xấu.
- Tính cách: Rin > Lilly > Emi >= Shizune > Hanako > Misha. Tính cách lập dị của Rin thật sự "appeal" với tôi vì lý do cá nhân. Cũng theo đánh giá chủ quan, tôi thích tính cách dịu dàng mềm mỏng của Lilly. Emi và Shizune đồng hạng. Emi vui vẻ, hoạt bát, hòa đồng, hơi trẻ con, quyết tâm, tuy nhiên tính tình ương bướng thì không hay cho lắm. Shizune chăm chỉ, siêng năng, giỏi giang, quyết đoán nhưng thái độ cả quyền và tự cao tự đại không phải là điều tốt. Một lần nữa, tính nhút nhát, khép kín, mặc cảm tự ti của Hanako đã lấy của cô khá nhiều điểm mặc dù nét ngây thơ, hiền dịu bù lại một chút. Misha bị xếp cuối vì cô ấy không thể hiện tính cách rõ rệt ngoài vẻ vui vẻ, sôi nổi và năng động nhưng bị lấn át quá nhiều bởi phải làm thông dịch viên cho Shizune.
My most favourite girl: Rin.
Được biết route của Emi chỉ có 2 ending, và thú vị là không cần phải xem Bad End mà vẫn có thể unlock tất cả scene và event CG của riêng Emi. Nhân nói về việc này, tôi đúc kết như sau. Để unlock tất cả event CG của Hanako, cần cả Bad End và Good End, để unlock tất cả scene thì sẽ cần thêm Neutral End. Với Rin, chỉ cần Neutral End và Good End để unlock tất cả scene và event CG của Rin (tuy nhiên tôi cảm thấy cái mà người ta gọi là Neutral End còn buồn hơn Bad End). Lilly khá giống với Emi, chỉ có 2 ending và chỉ cần Good End cũng unlock hết scene và event CG. Shizune có 2 ending, cần cả hai để unlock tất cả scene và event CG dành cho Shizune và Misha.
Nói về các Bad End:
*Route của Emi:
Bởi vì không am hiểu về visual novel, tôi không biết nhiều về route (hay arc gì đó, giống như dating sim), tôi cũng chẳng để tâm đến, tôi chỉ muốn xem tiếp diễn biến. Tuy nhiên tôi dễ dàng đoán biết những lựa chọn trong visual novel sẽ ảnh hưởng lên các tình tiết về sau. Nhưng vì lần đầu không quan trọng nên tôi cứ chọn "đại" những tùy chọn mà tôi thấy thích hơn và theo đó sau Act 1 tôi rơi đúng vào route của Emi (có lẽ vì để vào được route của Emi chỉ phụ thuộc vào 2 lựa chọn [thật ra là 3 nếu ghi đủ điểm với Shizune] và 2 lựa chọn này đúng ngay ý tôi: Yes cho câu hỏi của anh y tá nhăn nhở và Go for it ở sân điền kinh).
Là một kẻ lười và ngại thể thao, route này làm cho tôi có chút khó chịu (đơn giản là vì tự cảm thấy hơi hổ thẹn). Tuy nhiên cô nàng heroine thì dễ thương không chịu được. Emi là một cô gái vui vẻ, hòa đồng và rất hoạt bát (chỉ đứng sau Misha nếu tính riêng 6 heroine), là một người kiên định và quyết tâm (vì thế cũng khá ương bướng). Mặc dù vậy cô hình như chỉ có một người bạn gọi là thân: Rin (thật ra sau này tôi được biết họ không thân như tôi tưởng). Mà hình như đây là điểm chung của cả 6 heroine: cho dù là người sôi nổi như Misha hay thân thiện dễ mến như Lilly, họ không có nhiều bạn thân, hay nói đúng hơn là chỉ có một (tất nhiên là không tính Hisao). Cô có một đôi mắt xinh đẹp mà Hisao mô tả là như mắt cún con, mỗi khi hờn hoặc tỏ vẻ hối lỗi thì đôi mắt ấy dễ làm nhũng lòng người. Emi sở hữu gương mặt dễ thương, hầu như lúc nào cũng xuất hiện với tóc hai bím, cộng thêm dáng vóc nhỏ bé và tính tình hơi trẻ con làm cô trông khá trẻ so với số heroine còn lại. Thật ra cô lớn tuổi nhất trong 6 heroine do cô phải ngưng học 1 năm vì tai nạn xe khi còn nhỏ. Tai nạn đó đã cướp đi một phần đôi chân của cô nhưng không vì thế mà làm cô từ bỏ ý định trở thành vận động viên điền kinh (môn chạy), theo ý nguyện của cha mình. Với ý chí quyết tâm, cô đã nhanh chóng học đi trên đôi chân giả và ở thời điểm trong truyện cô đã là thành viên đội điền kinh của trường và thậm chí còn giành giải nhất trong cuộc thi giao lưu điền kinh giữa hai trường, điều mà cô tự hào gọi mình là "fastest thing on no legs". Ngoài nét dễ thương, gương mặt Emi luôn thể hiện tinh thần vui vẻ lạc quan. Cô cũng là con người khá thẳng thắn và chủ động trong tình yêu (và còn rất táo bạo). Điểm trừ lớn nhất ở ngoại hình của Emi là bộ ngực nhỏ, mà theo Rin thì chẳng hơn ngực của Hisao là mấy!
Route của Emi nhìn chung là khá vui và thoải mái, mặc dù gần cuối làm tôi rất ư bực bội bởi sự vô lý của Emi. Có lẽ nếu là Hisao khi được đề nghị chia tay tôi sẽ đồng ý ngay. Tuy nhiên nhờ route này đã nhắc tôi một điều là tôi quá nóng nảy, hấp tấp và chưa biết cách làm chủ lý trí trước cơn giận. (Có lẽ vì thế mà tôi luôn tránh việc có thể làm mình nổi giận). Rõ ràng nếu là tôi, tôi đã đánh mất một điều quý giá trong đời chỉ vì không kiềm được cơn giận nhất thời. Lẽ ra tôi phải nghĩ đến chuyện Emi có nỗi khổ tâm riêng mà cô khó lòng giải bày, và với bản tính ương bướng cô ấy sẽ không phải là người xuống nước nhỏ trước. Dù sao thì rất may rằng những lựa chọn của tôi rơi vào đúng Good End.
*Route của Hanako:
Hài lòng với cái kết đẹp, tôi muốn tiếp tục với Hanako, bởi vì cô nàng này khá bí ẩn và mớ sẹo trên mặt và tay phải làm tôi hơi tò mò, và còn vì tôi cảm thấy cô ấy cũng rất xinh đẹp dễ thương (nếu không có những vết sẹo đó). Tuy nhiên tôi không biết lựa chọn thế nào thì sẽ đúng route của Hanako, và vì tôi là người thiếu kiên nhẫn (và cũng chẳng dư dả thời gian) tôi không muốn ngồi đó thử từng khả năng (cho dù visual novel này có hỗ trợ chức năng Skip thì vẫn tốn thời gian, hơn nữa các lựa chọn không độc lập nên số khả năng sẽ không nhỏ) nên tôi tìm trên Net. Không khó để tìm các tài liệu liên quan, thậm chí có cả lưu đồ (tuy rằng tôi phải mất chút thời gian để làm quen và hiểu ý nghĩa của lưu đồ nhưng sau khi đã hiểu thì mọi thứ trở nên rõ ràng, cũng nhờ tác giả lưu đồ khá kỹ tính).
Hanako là một cô gái rất nhút nhát, e thẹn, ngại tiếp xúc người lạ, có lẽ là kết quả của bản tính cộng với nỗi mặc cảm, tự ti về bề ngoài và quá khứ đau buồn của mình. Hoàn cảnh Hanako có lẽ là đáng thương nhất giữa 6 heroine. Một tai nạn bi thương lúc nhỏ đã khiến cô mất đi cha mẹ thân yêu (và điều này trở thành nỗi ám ảnh của cô mãi về sau), chỗ sẹo cũng từ đó mà ra. Vì không một họ hàng thân thích (điều này không được lý giải khiến tôi vẫn rất thắc mắc: người thân bỏ rơi cô hay không lẽ cha mẹ cô không còn người thân nào?) Hanako phải sống trong trại trẻ mồ côi. Dáng vẻ của cô khiến cô trở thành mục tiêu trêu chọc và bắt nạt của những đứa trẻ khác, và có lẽ cũng vì nó mà cô nằm số ít những đứa trẻ không được ai nhận nuôi. Điều này càng làm tăng thêm nỗi mặc cảm bản thân và càng làm cô sống khép kín hơn. Cô tự tạo nên một bức tường lớn ngăn cách cô với thế giới xung quanh. Phá vỡ được bức tường này thử thách lớn cho những ai muốn tiếp cận cô.
Những điều trên khiến cho sự hiện diện của cô như một kẻ vô hình, không ai để tâm và chú ý đến cô nhưng đối với cô đấy lại là chuyện tốt, nói cách khác cô muốn như thế, muốn rằng mình không tồn tại (ít nhất là theo nghĩa bóng). Cuộc sống của cô không biết sẽ ra sao nếu cô không may mắn gặp được người như Lilly. Lilly trở thành bạn thân (duy nhất) và cũng chẳng khác nào người thân (duy nhất) của Hanako. Thật ra, từ một góc nhìn nào đó, mối quan hệ giữa họ giống như mẹ con, mặc dù Lilly chỉ lớn hơn Hanako chừng nửa tuổi!
Tuy sở hữu tính cách như thế, Hanako không phải là con người lãnh cảm. Sâu trong thâm tâm cô còn là một đứa trẻ khao khát tình thương (thực chất, cô ấy có vẻ ngây thơ nhất trong 6 heroine, ngoài ra nếu tính kỹ tuổi cô đứng thứ hai sau Misha theo thứ tự từ nhỏ đến lớn [Shizune thứ ba, Rin thứ tư, Lilly thứ năm và Emi lớn tuổi nhất, riêng Hisao có lẽ xếp thứ sáu, chỉ nhỏ tuổi hơn Emi]). Có lẽ vì ít giao tiếp, mà chủ yếu hiểu sự đời qua các trang sách (một trong số ít sở thích của cô), đôi khi cô khá dại khờ, suy nghĩ có phần nông nổi và ấu trĩ. Mặc cho hoàn cảnh của mình, cô không thích sự thương hại và trở thành gánh nặng của người khác. Đây có lẽ cũng là lý do cô rất ngại đề cập đến chuyện quá khứ, càng không muốn chia sẻ hết tâm tư suy nghĩ cho người khác, kể cả với Lilly. Cô thu mình lại để chịu đựng nó hơn là tìm kiếm cái nhìn thương cảm, với suy nghĩ điều đó đồng nghĩa với việc người ta xem mình là "broken".
Route của Hanako gây cho tôi nhiều cảm xúc pha lẫn. Cũng như Hisao, tôi sẽ muốn tiếp cận, trở thành bạn và giúp đỡ cô ấy, nhưng ban đầu nó xuất phát từ lòng thương hại giữa con người với nhau hơn là dựa trên tình cảm gì đó chân thật. Với một người thiếu nhẫn nại như tôi, có lẽ tôi sẽ dễ dàng buông xuôi trong việc trở nên gần gũi hơn với cô ấy khi mà bức tường vô hình do cô ấy tự tạo ra để ngăn cách với thế giới xung quanh quá dày. Thêm nữa, có cảm giác rằng Hanako quá mỏng manh dễ vỡ mà bất cứ một sơ xuất nhỏ nào cũng có thể làm cô ấy tổn thương. Và tôi tuyệt đối không muốn làm một con người đáng tội nghiệp như thế bị tổn thương thêm nữa, nên nếu ngoài đời thật, Neutral End nhiều khả năng sẽ là lựa chọn của tôi. Nhưng Good End lại dạy cho tôi điều khác. Rằng nếu bạn thật sự muốn giúp người khác thì hãy dẹp cái tôi cá nhân qua một bên mà hãy suy nghĩ theo cách của họ, giúp họ theo cách mà họ cần chứ không phải cách mà bạn cho rằng họ cần. Và đôi khi không giúp chính là giúp. (Nó cũng nhắc tôi nhớ lại rằng có những lúc tôi chỉ muốn được ở một mình suy ngẫm về một chuyện không vui vừa xảy ra nhưng chẳng ai chịu để tôi yên, mặc dù tôi biết rằng họ chỉ có ý tốt và muốn giúp tôi). Ngoài ra Good End cũng thật sự cảm động.
*Route của Rin:
*Route của Lilly:
*Route của Shizune:
Tôi sẽ viết trải nghiệm của mình ở các route khác sau.
Misha là nhân vật khiến tôi đi từ trạng thái tâm lý này sang trạng thái tâm lý khác nhiều nhất. Ban đầu sau khi xong route của Emi, tôi vào Library không thấy có route của Misha, làm tôi rất ư bực bội. Tôi cho rằng có thể ở route của Shizune sẽ có bất ngờ kiểu như câu truyện sẽ có thể biến thành chuyện tình tay ba, dẫn đến Hisao phải chọn Misha hay chọn Shizune, nhưng như thế thì ending sẽ tính thế nào? Good End cho cả hai hay chỉ chọn Shizune mới là Good End. Họ là bạn thân thì vấn đề càng trở nên phức tạp hơn. Khi xem clip ở đầu Act 2 của Shizune, tôi phần nào củng cố lý thuyết của mình, nhưng phần nào nghi ngờ bởi dường như chẳng hợp lý cho lắm, bởi clip không cho thấy Misha thích Hisao. Tuy nhiên, clip chỉ ra rằng chẳng có chuyện được chọn 1 trong 2. Sau khi biết được sự thật, rằng đúng là tôi đã đoán đúng một phần, đấy là chuyện tình tay ba nhưng theo hướng khác. Bởi vì không ngờ và không chuẩn bị trước cho sự thật đó, tôi thật sự cảm giác như bị sốc nặng. Tạ ơn Trời đây chỉ là visual novel, nếu là ngoài đời thì tôi không biết mình sẽ đón nhận cú sốc này thế nào. Bởi vì không như Hisao, tôi thích Misha từ đầu và nếu được chọn tôi sẽ chọn Misha chứ không phải là Shizune. Tôi không có hứng thú với Act 4 của Shizune nữa, sau khi biết được điều này. Tuy nhiên vì tôi đã hoàn thành 95% nên tôi lướt nhanh cho xong.
Có cảm giác "độ khó" giữa các route không cân bằng, nếu mục tiêu của người "chơi" là Good End. Bạn có hàng tá lựa chọn với route của Rin (tất nhiên chỉ vài chọn lựa quyết định kiểu ending) nhưng chỉ có một lựa chọn duy nhất cho route của Shizune (và khi chọn bạn biết chắc trước sẽ nhận được ending nào).
Có một điều làm tôi băn khoăn. Việc gặp gỡ rồi tiến tới mối quan hệ tình yêu với các heroine chẳng những tác động lên cuộc sống của Hisao mà còn cả bản thân heroine đó (và bạn thân của họ). Nếu chuyện đó không xảy ra thì sao? Emi vẫn sẽ giữ cách sống của mình, không bao giờ quá thân với ai, trừ khi cô tìm được một nửa có thể làm cô thay đổi suy nghĩ. Rin sẽ không nhận lời ông thầy môn Mỹ thuật, cô sẽ không có cơ hội thể hiện tài năng nhưng sẽ có cuộc sống bình lặng hơn, chờ đợi một ngày có chàng trai hiểu được cô, hoặc ít ra là chấp nhận tính cách của cô. Hanako vẫn mãi là cô nàng nhút nhát, luôn phải đối mặt với cảm giác mặc cảm tự ti, liệu cuộc đời cô có sang trang mới tươi sáng hơn thì còn là câu hỏi lớn. (Tuy nhiên trong trường hợp Hisao thích Lilly, Hanako lại có bước tiến triển tích cực hơn). Lilly sẽ sang định cư ở Scotland và tiếp tục với mơ ước trở thành giáo viên, mặc dù phải xa cách đất nước nơi mình sinh ra và lớn lên, xa cách bạn bè nhưng tương lai của cô lại rộng mở (hơn các heroine khác). Riêng bộ đôi cuối, Shizune đã từng từ chối Misha nên giữa họ dường như chẳng còn cơ hội (dù thế nào Shizune cũng là "straight" mà) bất kể Shizune có gặp và yêu Hisao hay không. Cũng không rõ nếu Shizune không trở nên thân thiết với Hisao, Shizune và Misha sẽ có sự thay đổi nào trong cuộc đời mình không, vì có vẻ không có sự biến đổi nào lớn đối với cả hai sau khi Shizune gặp và yêu Hisao.
