Sau khoảng hơn 30 giờ chơi, tôi hoàn thành Mass Effect 3, khép lại Mass Effect trilogy. Trong khi phần 3 hấp dẫn không thua kém hai phần trước nếu không nói là hơn, "diễn xuất" cùng phần lồng tiếng của phần lớn nhân vật xuất sắc, gameplay cải tiến, các tình tiết sắp xếp hợp lý, nhiều quyết định của hai phần trước lần lượt thể hiện ảnh hưởng đến các sự kiện trong phần này, cốt truyện ly kỳ, kịch tính, lôi cuốn. Có thể nói rằng, tuy còn tồn tại một số lỗi nhỏ và chi tiết vụn vặt gây khó chịu (trong cả kịch bản, đồ họa, gameplay, cơ chế điều khiển), Mass Effect 3 là một game hành động-nhập vai tuyệt vời. Ít ra là cho tới khi trước Ending. Tại sao lại nói vậy? Bởi vì Ending rất đáng thất vọng. Mặc dù chỉ mới chơi qua một Ending (chọn điều khiển Reaper; ở vòng chơi thứ hai tôi lựa chọn Synthesis; tôi không muốn chọn tiêu diệt toàn bộ synthetic vì tôi có thiện cảm với đám geth và EDI), dựa theo thông tin từ Net, các Ending còn lại cũng chẳng khá gì hơn. (Tệ hơn, chúng hầu như chẳng khác nhau, ngoại trừ việc họ dùng ba màu khác nhau [RGB] cho mỗi lựa chọn, và thay đổi chút ít chi tiết tùy vào số EMS trước khi bắt đầu Priority: Earth, điều này trái hẳn với những gì Executive Producer Casey Hudson từng hứa hẹn: "It’s not even in any way like the traditional game endings, where you can say how many endings there are or whether you got ending A, B, or C…The endings have a lot more sophistication and variety in them.").
Tôi không mấy ấn tượng với ending của Fallout: New Vegas, nhưng xét ra ending của New Vegas hơn hẳn của ME3 nhiều lần. Đã lâu rồi tôi mới gặp một ending gây thất vọng thế này. Lần cuối là khi hoàn thành Dreamfall, tuy nhiên vẫn dễ chịu hơn vì thứ nhất series chỉ mới có hai phần, thứ hai khi hoàn thành Dreamfall tôi vẫn chưa chơi qua The Longest Journey, thứ ba Dreamfall hứa hẹn sẽ có phần nối tiếp ngay sau sự kiện cuối game (mặc dù đến nay vẫn chưa nghe thấy tăm hơi gì, hy vọng sau khi phát hành thành công The Secret World, FUNCOM sẽ xem xét việc thực hiện Dreamfall Chapters) và thứ tư, Dreamfall là game phiêu lưu kiểu tuyến tính, cái kết không phụ thuộc vào những quyết định trong quá trình chơi.
ME3 là kết thúc của trilogy mà ending lại là
cliffhanger, trong khi đó kịch bản có quá nhiều lỗ hổng để có thể thực
hiện phần nối tiếp. Chẳng những cái kết không thỏa mãn mà còn khá bực
bội. Trong trường hợp Shepard không thể cứu được Trái Đất và hệ ngân hà thì không nói làm gì. Tuy nhiên đối với trường hợp ngược lại thì vẫn còn quá nhiều điều không sáng tỏ, đặc biệt là người chơi sẽ không thấy được những lựa chọn của mình trong phần này có ảnh hưởng thế nào về sau.
Một điều tôi không hiểu là giữa chỉ số EMS và quyết định của Shepard có liên quan gì với nhau? Chỉ số EMS chỉ nói lên sức mạnh của liên quân khi tổng tấn công Reaper ở chiến trường Trái Đất nên nó chỉ nên ảnh hưởng đến kết quả trước khi Shepard đi vào conduit. Sau khi Shepard vào conduit và lên Citadel thì lẽ ra lúc này EMS không còn ý nghĩa gì nữa mới đúng. Tại sao khi chọn tiêu diệt toàn bộ synthetic, nếu EMS 4000 trở lên thì Shepard mới có thể sống? Tại sao dưới 4000 thì không? (Một số còn bảo rằng nếu EMS hơn 4000 và người chơi thuyết phục Illusive Man thành công thì Anderson có cơ hội sống, tuy nhiên điều này không xảy ra trong vòng chơi của tôi: Anderson vẫn chết).
Ý tưởng về chuyện đến cuối người hùng xả thân hy sinh để cứu toàn vũ trụ có thể chấp nhận được. Buồn nhưng có thể chấp nhận. Tôi tin rằng nhiều người chơi khác cũng không mong chờ cái kết "happily ever after" kiểu Disney Ending. Nhưng chuyện Mass Relay bị phá hủy toàn bộ và không một lời nào về số phận của thiên hà cũng như những nhân vật vào sinh ra tử với nhân vật chính (chính là người chơi) thì thật khó mà không tức cho được. Sống với nhân vật suốt hơn 4 năm trời (trong trường hợp của tôi là khoảng 3 năm rưỡi), đùng một cái không còn gì để nhắc tới ngoài một đoạn video ngắn vô nghĩa (kiểu Gainax Ending). (Vâng, có một số người cho rằng mình "high and mighty" tỏ ra đồng tình với ending và gọi những ai không thích ending là ngu dốt, không đủ trí tuệ để "cảm" được nó. Những người này rõ ràng không hề quan tâm đến nội dung game mới có thể thốt ra như vậy (hầu hết những người này qua những câu của họ chứng tỏ họ khá kém hiểu biết và ngạo mạn). Thử tưởng tượng khi bạn leo lên gần đỉnh núi, chuẩn bị giang tay đón gió và ngắm nhìn cảnh vật xung quanh thì đùng một cái bạn rơi vào cái hố đen ngòm không cách nào trở lên được, đây chính là những gì ending mang lại cho người chơi).
Mass Relay bị phá hủy toàn bộ, làm cách nào các lực lượng tham chiến ở Trái Đất rời khỏi Sol system để trở về quê hương của họ? (Chưa hết, còn nhớ trong DLC Arrival, khi Mass Relay bị phá hủy còn tạo vụ nổ với bán kính khá lớn đủ sức phá hủy cả một system nhỏ). Số phận và mối quan hệ của các chủng loài ở khắp dải ngân hà sau cuộc chiến sẽ ra sao? Liệu Quarian và Geth có chung sống hòa bình không nếu người chơi chọn hòa giải họ? Liệu Geth có còn bị xem là "no soul" như trước? Trong trường hợp được chữa khỏi genophage, liệu sau này Krogan có lặp lại lịch sử không? Sau khi tham gia hỗ trợ xây dựng Crucible, liệu Rachni có còn bị đối xử như trước? Liệu quyết định cứu Rachni queen là đúng đắn? Dù sao, tất cả điều trên đều không thể xảy ra do giờ đây tất cả hệ tinh vân đã bị ngăn cách. (Liệu việc xây dựng lại Mass Relay là có thể? Có thể BioWare dự định rằng khoảng vài thế kỷ sau, hệ thống Mass Relay được khôi phục và thế giới Mass Effect sẽ được nối lại với những sự kiện khác chăng?)
Phi hành đoàn của Normandy SR-2 rơi vào một hành tinh lạ, hành tinh này có sự sống cấp tiến nào không hay chỉ là hành tinh "hoang"? Số phận và cuộc đời về sau của họ thế nào? Còn người tình của Shepard? Romance cho lắm rồi rốt cuộc mỗi người mỗi nẻo suốt kiếp (trong trường hợp Shepard còn sống và người tình là squad/crew member trong phần này). Nhiều crew/squad member (qua suốt ba phần) đòi khao Shepard một chầu sau khi đánh bại Reaper, rốt cuộc chỉ là chuyện viễn vông. Khá nhiều câu kiểu như "...maybe when this war is over..." được thốt ra, nhưng có cái "maybe" nào thành hiện thực? Chưa hết, rõ ràng toàn bộ squad member đều có mặt ở London, tại sao trong Ending họ lại có mặt trên Normandy? Xét tình hình lúc đó, lẽ ra họ phải đang hỗ trợ lực lượng Hammer ở mặt đất, sao lại bay trở lên Normandy làm gì? (Lúc bay xuống đã chẳng đơn giản, bay trở lên trong tình cảnh đó chẳng khác nào tự sát!) Ngoài ra, lý do gì Normady lại bay trước mass effect field khi Mass Relay phát nổ? Lẽ ra Normandy khi đó phải đang bay giữa lực lượng Sword chứ? (Một thuyết đùa như sau: Joker tưởng là Shepard chết nên coi như chiến dịch thất bại rồi, vì thế vội "beam" [kiểu transport trong Star Trek] các squad member ở Trái Đất lên Normandy và rời khỏi Sol system tìm nơi lánh nạn, ai dè đang "jump" giữa chừng thì Mass Relay phát nổ do phải chuyển một năng lượng quá mức, và thế là... cảnh trong ending). Lạ thay, trong trường hợp nào, Joker cũng đều mỉm cười (và nếu có các squad member khác đi ra, họ cũng mỉm cười). Số phận của những người ở Citadel (đặc biệt là những người quen như Commander Bailey, Aria T'Loak...) thì thế nào?
Nếu tôi là Shepard và biết sẽ kết thúc kiểu này, thà để cho Reaper tiêu diệt toàn bộ sự sống tiên tiến của ngân hà (*), tạo nên một vòng xoay (cycle) mới còn hơn. (Nghĩ lại, tôi được phép làm Shepard, nhưng tôi không có lựa chọn nào ngoài những lựa chọn BioWare bày sẵn). (* Reaper chỉ có nhiệm vụ tiêu diệt các sinh vật tiên tiến nhất (most advanced organic life) của mỗi hệ tinh vân, chẳng hạn loài người, asari, turian, krogan, salarian... chứ không tiêu diệt hết sinh vật. Bằng chứng là theo Javik, vào thời Prothean chưa bị tuyệt diệt, các chủng loài tiên tiến hiện tại của series đã tồn tại nhưng ở dạng nguyên thủy hơn: loài người còn sống trong hang, salarian vẫn còn là bò sát, hanar là cá dưới biển... (Nhân vật "Catalyst" cũng có nói rõ)).
Trong thuyết mà nhân vật "Catalyst" đưa ra, có những chi tiết thật khó hiểu: Nếu Reaper chỉ tiêu diệt toàn bộ những loài organic tiên tiến nhất, nhưng không động đến synthetic, vậy những loài synthetic của những cycle trước đâu? Ngoài ra, Reaper là giải pháp cho tình trạng chaos giữa organic và synthetic, bằng cách cứ mỗi 50 nghìn năm, một lực lượng synthetic đặc biệt (Reaper) sẽ tiêu diệt toàn bộ organic tiên tiến, để organic không thể tạo ra synthetic và do đó không xảy ra tình trạng... synthetic tiêu diệt toàn bộ organic! What the hell?! (Làm cách nào để khẳng định synthetic sẽ đủ khả năng tiêu diệt toàn bộ organic trước khi bị organic tiêu diệt chúng? Geth vẫn có thể bị giết, Reaper vẫn có thể bị giết, synthetic không đồng nghĩa với bất tử. Nếu AI đủ thông minh, synthetic không việc gì tiêu diệt toàn bộ organic, đặc biệt là khi AI của synthetic do organic tạo ra. Nếu AI không đủ thông minh, synthetic không có cơ hội nào tiêu diệt toàn bộ organic. Lại nói thêm, ở cycle hiện tại trong game, geth cho thấy chúng muốn hợp tác và chung sống hòa bình với organic. Và tại sao không dùng giải pháp là: nếu một khi synthetic xung đột với organic và nguy cơ synthetic có thể tiêu diệt toàn bộ organic là rất cao, Reaper sẽ đến và tiêu diệt toàn bộ synthetic. Giải pháp này hợp tình hợp lý hơn cả, nếu những kẻ tạo ra Catalyst và Reaper là organic. Nếu những kẻ tạo ra Reaper sợ rằng synthetic có khả năng tiêu diệt toàn bộ organic, vì lý do gì họ tin rằng Reaper, một chủng synthetic cực kỳ tiên tiến và thông minh, sẽ không làm điều tương tự!?)
Bên lề:
- Tuy không liên quan đến Ending, tôi khá thất vọng khi BioWare quá "lười" để làm một màn "unmask" hoàn chỉnh cho Tali. Họ tạo hy vọng ở phần 2 nhưng đến phần 3 lại phá bỏ hy vọng đó. Một tấm ảnh chụp một phụ nữ loài người (ảnh gốc) với vài chỉnh sửa qua loa (làm mắt trắng, bàn tay bị xóa bỏ ngón áp út và ngón út, thêm vài đường "xăm" ở cổ) được xem là đủ!!
- Với sức mạnh ghê gớm của Reaper và lực lượng của mình, các loài tiên tiến trong dải ngân hà có thể bị tiêu diệt chỉ trong vòng một vài thập kỷ là tối đa, làm cách nào Prothean có thể kéo dài cuộc chiến đến hàng trăm năm? Suốt cả trăm năm đó họ không tài nào hoàn thành Crucible trong khi ở cycle hiện tại có thể hoàn thành nó trong vài tháng? Nên nhớ rằng chính Javik có nói bản phác thảo xây dựng Crucible được kế tục qua nhiều cycle, mỗi cycle cải tiến và hoàn thiện nó một chút cho đến thời Prothean thì nó hoàn chỉnh nhưng họ không kịp xây dựng, nghĩa là chắc họ phải phát hiện ra bản thảo Crucible rất muộn, sau khi đã chiến đấu với Reaper rất lâu?
Video liên quan:
Một điều tôi không hiểu là giữa chỉ số EMS và quyết định của Shepard có liên quan gì với nhau? Chỉ số EMS chỉ nói lên sức mạnh của liên quân khi tổng tấn công Reaper ở chiến trường Trái Đất nên nó chỉ nên ảnh hưởng đến kết quả trước khi Shepard đi vào conduit. Sau khi Shepard vào conduit và lên Citadel thì lẽ ra lúc này EMS không còn ý nghĩa gì nữa mới đúng. Tại sao khi chọn tiêu diệt toàn bộ synthetic, nếu EMS 4000 trở lên thì Shepard mới có thể sống? Tại sao dưới 4000 thì không? (Một số còn bảo rằng nếu EMS hơn 4000 và người chơi thuyết phục Illusive Man thành công thì Anderson có cơ hội sống, tuy nhiên điều này không xảy ra trong vòng chơi của tôi: Anderson vẫn chết).
Ý tưởng về chuyện đến cuối người hùng xả thân hy sinh để cứu toàn vũ trụ có thể chấp nhận được. Buồn nhưng có thể chấp nhận. Tôi tin rằng nhiều người chơi khác cũng không mong chờ cái kết "happily ever after" kiểu Disney Ending. Nhưng chuyện Mass Relay bị phá hủy toàn bộ và không một lời nào về số phận của thiên hà cũng như những nhân vật vào sinh ra tử với nhân vật chính (chính là người chơi) thì thật khó mà không tức cho được. Sống với nhân vật suốt hơn 4 năm trời (trong trường hợp của tôi là khoảng 3 năm rưỡi), đùng một cái không còn gì để nhắc tới ngoài một đoạn video ngắn vô nghĩa (kiểu Gainax Ending). (Vâng, có một số người cho rằng mình "high and mighty" tỏ ra đồng tình với ending và gọi những ai không thích ending là ngu dốt, không đủ trí tuệ để "cảm" được nó. Những người này rõ ràng không hề quan tâm đến nội dung game mới có thể thốt ra như vậy (hầu hết những người này qua những câu của họ chứng tỏ họ khá kém hiểu biết và ngạo mạn). Thử tưởng tượng khi bạn leo lên gần đỉnh núi, chuẩn bị giang tay đón gió và ngắm nhìn cảnh vật xung quanh thì đùng một cái bạn rơi vào cái hố đen ngòm không cách nào trở lên được, đây chính là những gì ending mang lại cho người chơi).
Mass Relay bị phá hủy toàn bộ, làm cách nào các lực lượng tham chiến ở Trái Đất rời khỏi Sol system để trở về quê hương của họ? (Chưa hết, còn nhớ trong DLC Arrival, khi Mass Relay bị phá hủy còn tạo vụ nổ với bán kính khá lớn đủ sức phá hủy cả một system nhỏ). Số phận và mối quan hệ của các chủng loài ở khắp dải ngân hà sau cuộc chiến sẽ ra sao? Liệu Quarian và Geth có chung sống hòa bình không nếu người chơi chọn hòa giải họ? Liệu Geth có còn bị xem là "no soul" như trước? Trong trường hợp được chữa khỏi genophage, liệu sau này Krogan có lặp lại lịch sử không? Sau khi tham gia hỗ trợ xây dựng Crucible, liệu Rachni có còn bị đối xử như trước? Liệu quyết định cứu Rachni queen là đúng đắn? Dù sao, tất cả điều trên đều không thể xảy ra do giờ đây tất cả hệ tinh vân đã bị ngăn cách. (Liệu việc xây dựng lại Mass Relay là có thể? Có thể BioWare dự định rằng khoảng vài thế kỷ sau, hệ thống Mass Relay được khôi phục và thế giới Mass Effect sẽ được nối lại với những sự kiện khác chăng?)
Phi hành đoàn của Normandy SR-2 rơi vào một hành tinh lạ, hành tinh này có sự sống cấp tiến nào không hay chỉ là hành tinh "hoang"? Số phận và cuộc đời về sau của họ thế nào? Còn người tình của Shepard? Romance cho lắm rồi rốt cuộc mỗi người mỗi nẻo suốt kiếp (trong trường hợp Shepard còn sống và người tình là squad/crew member trong phần này). Nhiều crew/squad member (qua suốt ba phần) đòi khao Shepard một chầu sau khi đánh bại Reaper, rốt cuộc chỉ là chuyện viễn vông. Khá nhiều câu kiểu như "...maybe when this war is over..." được thốt ra, nhưng có cái "maybe" nào thành hiện thực? Chưa hết, rõ ràng toàn bộ squad member đều có mặt ở London, tại sao trong Ending họ lại có mặt trên Normandy? Xét tình hình lúc đó, lẽ ra họ phải đang hỗ trợ lực lượng Hammer ở mặt đất, sao lại bay trở lên Normandy làm gì? (Lúc bay xuống đã chẳng đơn giản, bay trở lên trong tình cảnh đó chẳng khác nào tự sát!) Ngoài ra, lý do gì Normady lại bay trước mass effect field khi Mass Relay phát nổ? Lẽ ra Normandy khi đó phải đang bay giữa lực lượng Sword chứ? (Một thuyết đùa như sau: Joker tưởng là Shepard chết nên coi như chiến dịch thất bại rồi, vì thế vội "beam" [kiểu transport trong Star Trek] các squad member ở Trái Đất lên Normandy và rời khỏi Sol system tìm nơi lánh nạn, ai dè đang "jump" giữa chừng thì Mass Relay phát nổ do phải chuyển một năng lượng quá mức, và thế là... cảnh trong ending). Lạ thay, trong trường hợp nào, Joker cũng đều mỉm cười (và nếu có các squad member khác đi ra, họ cũng mỉm cười). Số phận của những người ở Citadel (đặc biệt là những người quen như Commander Bailey, Aria T'Loak...) thì thế nào?
Nếu tôi là Shepard và biết sẽ kết thúc kiểu này, thà để cho Reaper tiêu diệt toàn bộ sự sống tiên tiến của ngân hà (*), tạo nên một vòng xoay (cycle) mới còn hơn. (Nghĩ lại, tôi được phép làm Shepard, nhưng tôi không có lựa chọn nào ngoài những lựa chọn BioWare bày sẵn). (* Reaper chỉ có nhiệm vụ tiêu diệt các sinh vật tiên tiến nhất (most advanced organic life) của mỗi hệ tinh vân, chẳng hạn loài người, asari, turian, krogan, salarian... chứ không tiêu diệt hết sinh vật. Bằng chứng là theo Javik, vào thời Prothean chưa bị tuyệt diệt, các chủng loài tiên tiến hiện tại của series đã tồn tại nhưng ở dạng nguyên thủy hơn: loài người còn sống trong hang, salarian vẫn còn là bò sát, hanar là cá dưới biển... (Nhân vật "Catalyst" cũng có nói rõ)).
Trong thuyết mà nhân vật "Catalyst" đưa ra, có những chi tiết thật khó hiểu: Nếu Reaper chỉ tiêu diệt toàn bộ những loài organic tiên tiến nhất, nhưng không động đến synthetic, vậy những loài synthetic của những cycle trước đâu? Ngoài ra, Reaper là giải pháp cho tình trạng chaos giữa organic và synthetic, bằng cách cứ mỗi 50 nghìn năm, một lực lượng synthetic đặc biệt (Reaper) sẽ tiêu diệt toàn bộ organic tiên tiến, để organic không thể tạo ra synthetic và do đó không xảy ra tình trạng... synthetic tiêu diệt toàn bộ organic! What the hell?! (Làm cách nào để khẳng định synthetic sẽ đủ khả năng tiêu diệt toàn bộ organic trước khi bị organic tiêu diệt chúng? Geth vẫn có thể bị giết, Reaper vẫn có thể bị giết, synthetic không đồng nghĩa với bất tử. Nếu AI đủ thông minh, synthetic không việc gì tiêu diệt toàn bộ organic, đặc biệt là khi AI của synthetic do organic tạo ra. Nếu AI không đủ thông minh, synthetic không có cơ hội nào tiêu diệt toàn bộ organic. Lại nói thêm, ở cycle hiện tại trong game, geth cho thấy chúng muốn hợp tác và chung sống hòa bình với organic. Và tại sao không dùng giải pháp là: nếu một khi synthetic xung đột với organic và nguy cơ synthetic có thể tiêu diệt toàn bộ organic là rất cao, Reaper sẽ đến và tiêu diệt toàn bộ synthetic. Giải pháp này hợp tình hợp lý hơn cả, nếu những kẻ tạo ra Catalyst và Reaper là organic. Nếu những kẻ tạo ra Reaper sợ rằng synthetic có khả năng tiêu diệt toàn bộ organic, vì lý do gì họ tin rằng Reaper, một chủng synthetic cực kỳ tiên tiến và thông minh, sẽ không làm điều tương tự!?)
Bên lề:
- Tuy không liên quan đến Ending, tôi khá thất vọng khi BioWare quá "lười" để làm một màn "unmask" hoàn chỉnh cho Tali. Họ tạo hy vọng ở phần 2 nhưng đến phần 3 lại phá bỏ hy vọng đó. Một tấm ảnh chụp một phụ nữ loài người (ảnh gốc) với vài chỉnh sửa qua loa (làm mắt trắng, bàn tay bị xóa bỏ ngón áp út và ngón út, thêm vài đường "xăm" ở cổ) được xem là đủ!!
- Với sức mạnh ghê gớm của Reaper và lực lượng của mình, các loài tiên tiến trong dải ngân hà có thể bị tiêu diệt chỉ trong vòng một vài thập kỷ là tối đa, làm cách nào Prothean có thể kéo dài cuộc chiến đến hàng trăm năm? Suốt cả trăm năm đó họ không tài nào hoàn thành Crucible trong khi ở cycle hiện tại có thể hoàn thành nó trong vài tháng? Nên nhớ rằng chính Javik có nói bản phác thảo xây dựng Crucible được kế tục qua nhiều cycle, mỗi cycle cải tiến và hoàn thiện nó một chút cho đến thời Prothean thì nó hoàn chỉnh nhưng họ không kịp xây dựng, nghĩa là chắc họ phải phát hiện ra bản thảo Crucible rất muộn, sau khi đã chiến đấu với Reaper rất lâu?
Video liên quan:
